Share |
touchworld kruiden

 

 

 

Smeerwortel, Gewone – Symphytum officinale   

Ruwbladigen - Boraginaceae 

 

en. Comfrey – fr. Grande Consoude – de. Echter Beinwell

 

smeerwortel, botanisch

smeerwortel in de keuken  

smeerwortel in de huisapotheek

bijwerkingen van smeerwortel

smeerwortel oogsten en bewaren

en verder...

 

 

kruiden smeerwortel foto: margriet van stratumOveral waar de grond vochtig is en rijk aan stikstof, kun je smeerwortel aantreffen. Het is een waardevol kruid, dat al sinds jaar en dag wordt gebruikt ter genezing van slechthelende wonden, zweren, botbreuken en kneuzingen. Het resultaat is vaak verbazingwekkend en het is dan ook geen wonder dat smeerwortel het achtervoegsel “officinale” kreeg. Een aanduiding dat het hier om een beproefd geneeskrachtig kruid gaat.  

Hildegard von Bingen beschreef de werking van smeerwortel, die zij “consolida” noemde en al eerder maakten Plinius en Dioscorides melding van de helende eigenschappen van smeerwortel.

Zijn huidige –Latijnse- naam kreeg smeerwortel van de Zweedse arts en plantkundige Linnaeus.
Symphytum komt van het Griekse ‘sumphuo’, wat vrij vertaald “aan elkaar groeien” betekend. 

 

Met de opkomst van de moderne geneeskunst raakte smeerwortel min of meer in de vergetelheid tot in 1912 de Engelse arts Macalister de resultaten op schrift stelde die hij met smeerwortel bereikt had bij de behandeling van slechthelende wonden. Op zijn verzoek analyseerden Titherley en Coppin de werkzame stoffen van smeerwortel. Zij ontdekten dat vooral de stof allantoïne in smeerwortel eigenschappen bezit die de afvoer van wondvocht bevorderen en het weefsel prikkelen tot de vorming van nieuw weefsel. 

Tegenwoordig wordt allantoïne ook synthetisch gemaakt en als grondstof gebruikt voor tal van farmaceutische en cosmetische producten.
 

Naast allantoïne bevat smeerwortel o.m. looistoffen, asparagine, choline, etherische olie en slijmstoffen

 

Smeerwortel, Botanisch 

 

Smeerwortel heeft een vlezige, spoelvormige wortel, die wel 30 cm lang kan worden. Hij is van binnen wit en aan de buitenkant zwart. Naar boven toe gaat deze in een meerkoppige wortelstok over. Uit de wortel ontspringt een holle, behaarde stengel die sterk vertakt is. Afhankelijk van de standplaats kan smeerwortel tussen 30 en 100 cm hoog worden. 

De lancetvormige bladeren zijn ongesteeld en eveneens ruwbehaard.


kruiden smeerwortelbloemen foto: margriet van stratumIn mei bloeit smeerwortel met langgerekte, klokvormige bloemen, die ietwat hangend dicht opeen zitten aan het uiteinde van de stengels. Zij zijn roodviolet van kleur en soms ook geelwit.
Zij worden bestoven door hommels met een lange tong, die diep in de bloem kruipen om de nectar te bereiken. Aardhommels, die een veel kortere tong hebben, doen zich tegoed aan de nectar door een gat te maken in de achterkant van de bloem.

Na de bloei, eind september, zet smeerwortel zaad. Deze nootjes hebben een vlezig aanhangsel waar mieren dol op zijn. Zij slepen de nootjes mee en zorgen zo voor de verspreiding er van. 

 

Smeerwortel groeit op vochtige plaatsen met een stikstofrijke bodem. Het is een algemeen voorkomende plant in vrijwel heel Europa. Van daar uit heeft de plant zich verspreid naar Noord Amerika. 

 

Smeerwortel in de keuken 

 

Het jonge blad van smeerwortel is rijk aan hoogwaardig eiwit, dat wat voedingswaarde betreft dicht in de buurt komt van dierlijk eiwit. Het kan gekookt worden als spinazie of vers gebruikt worden in salades.

 

Toch is het geen echte aanrader in de keuken. Smeerwortel smaakt nogal bitter en niet iedereen houdt van het ruwe blad.
Bovendien bevat smeerwortel een alkoloïde, die inwerkt op de lever en kun je het niet in grote hoeveelheden eten.

Af en toe smeerwortel op het menu kan echter geen kwaad, vandaar dat ik het toch noem.

 

Bij de bereiding mag je geen ijzeren voorwerpen gebruiken, want daar reageert smeerwortel mee. 

 

Smeerwortel in de huisapotheek 

 

Smeerwortel is een geweldig kruid voor de behandeling van verstuikingen, kneuzingen en kleine botbreuken die meestal niet in gips gezet worden. 

Je gebruikt hiervoor een droog kompres van gekneusd blad of geraspte wortel, die je op de te behandelen plek aanbrengt.  

 

Een dergelijk kompres is ook een goed middel bij de behandeling van slechthelende wonden, zweren en brandwonden 

 

Voor de behandeling van acne is smeerwortelcrème een goed middel. Dat geldt ook voor het verlichten van gewrichtsklachten en het sneller doen genezen van bloeduitstortingen en spierverrekkingen. 

In plaats van crème kun je bij deze klachten ook gebruik maken van een nat kompres. 

 

 

Bij droge hoest, bronchitis, vastzittende verkoudheid en dergelijke keel- en longklachten is een siroop van 1/3 deel smeerwortel en 2/3 deel weegbree een goed middel. Je neemt daarvan 2 maal daags een theelepel. 

In plaats van siroop kun je hiervoor ook een tinctuur van smeerwortel gebruiken. Hiervan neem je 2 maal daags een theelepel, aangelengd met wat water. 

 

lees ook dit

Bijwerkingen van smeerwortel 

 

Door de aanwezigheid van pyrrolizidinealkoloïden het raadzaam geen grote hoeveelheden van smeerwortel te eten. Deze alkaloïden werken in op de lever. In vitro onderzoeken bij ratten hebben uitgewezen dat deze alkaloïden, in hoge concentratie toegediend, kankerverwekkend zijn. Bij normaal gebruik bestaat hiervoor geen risico.  

 

Zwangere vrouwen mogen geen smeerwortel gebruiken. Het kruid bevordert immers de weefselgroei en dat is niet goed voor het ongeboren kind. Ook de looistoffen in de plant, die een samentrekkende werking hebben, kunnen beter vermeden worden.  

 

Verder zijn er geen bijwerkingen 

 

Smeerwortel oogsten en bewaren 

 

Wortel 

Oogst deze in het voorjaar of laat in de herfst. Maak de wortels goed schoon en snijdt ze in de lengte door midden. Rijg deze wortelhelften aan een snoer en hang ze te drogen op een luchtige, droge plaats. 

Je bewaart de gedroogde wortel in een kartonnen doos. 

 

Kruid 

Oogst het kruid in mei, wanneer de eerste bloemen verschijnen. Maak bosjes van het afgesneden kruid en hang deze te drogen op een schaduwrijke, luchtige plek. Na het drogen kun je het kruid fijn snijden en bewaren in een kartonnen doos. 

 

 

En verder..... 

 

In Oostenrijk wordt het blad van smeerwortel wel gebruikt in plaats van tabak. 

 

De oude kruidenmeesters blonken niet altijd uit in hoffelijkheid naar het vrouwelijk geslacht. Zo schreef John Gerard in zijn kruidenboek uit 1597 smeerwortel voor bij rugpijn “veroorzaakt door heftige bewegingen zoals worstelen of overmatig gebruik van vrouwen…” 

 

Dames die niet zo zeker waren van hun maagdelijkheid, namen vroeger een bad met daarin smeerwortel in de hoop dat daarmee het maagdenvlies zich zou herstellen. 

 

Gier van smeerwortel is een prima meststof in moes- en siertuin 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

  

 Kruidenplanten bestellen?

  

goede kruidenremedies zijn hier te koop!

 

behoefte aan extra vitaminen en mineralen?

natuurlijk mooi met

 

Deze site werd gebouwd met XSitePro